Hieronder vind je alle artikelen in de categorie: Nieuws

Politieke agroecologie: echt eten en samen aan tafel

“Landbouw bedrijven en eten zijn politieke daden.” Dat is de boodschap waarmee Jolke de Moel, tuinder op  de Eemstadboerderij in Amersfoort en  actief voor Toekomstboeren mee terug kwam na een training over politieke agroecologie door internationale boerenorganisatie La Via Campesina in Rome. In dit stuk deelt Jolke wat van de gevoelens en gedachtes die de gesprekken met andere boeren in Europa op de training bij haar hebben losgemaakt. Dit is deel I. DOOR: JOLKE DE MOEL

“Boerenbedrijven worden steeds groter. In 2016 telde Nederland bijna 56 duizend land- en tuinbouwbedrijven. Sinds 2000 is dat aantal met 43 procent afgenomen. De oppervlakte landbouwgrond is in die jaren met slechts 9 procent afgenomen. De boerenbedrijven zijn dus steeds groter geworden. In 2016 had bijna 22 procent van de boerenbedrijven meer dan 50 hectare landbouwgrond, terwijl dat in 2000 nog maar 9 procent was. In 2016 was er op 5 procent van de boerenbedrijven zelfs meer dan 100 hectare landbouwgrond. Dit was in 2000 nog 1 procent.”

Zo opent de CBS pagina  ‘landbouw in vogelvlucht‘.

De boerenbedrijven worden steeds groter maar het aantal arbeidsplaatsen is niet groter geworden, dat is zelfs kleiner geworden. Op de www.landbouweninkomen.nl is het volgende te lezen:

“Voor Nederland is landbouw erg belangrijk. Vijf jaar geleden was meer dan de helft van het totale landoppervlak in gebruik voor landbouw. Er is 2,3 miljoen hectare van ons land in gebruik. Op wereldniveau worden we gezien als belangrijke exporteur van agrarische producten. Hoe vreemd is het dan om te bedenken dat slechts 3 procent van de Nederlanders in deze sector werkt en dat het maar 2,2 procent van het bruto binnenlands product oplevert?”

Uit cijfers van de FAO blijkt dat zo’n 70% van de wereldvoedselproductie komt van kleinschalige landbouw, en dat 1/3 van de werkzame wereldbevolking werkzaam is in deze kleinschalige landbouw.

Bovenstaande geeft aan dat onze Nederlandse voedselproductie en ook onze voedselcultuur vrijwel volledig geïndustrialiseerd is.

De meeste mensen kopen vrijwel al hun voedsel in een supermarkt, in enige mate voor verwerkt, van gewassen en gesneden tot kant en klare maaltijd, en vrijwel altijd afkomstig van grootschalige, industriële productie. De voedingsmiddelenindustrie is de grootste industrie van Nederland, goed voor een miljarden omzet.

Ondertussen leren we zelden nog koken. Warenkennis, voedselbewustzijn en het samen aan tafel eten worden steeds minder. We raken steeds verder verwijderd van ons voedsel en de bron van ons voedsel; de aarde en de boeren. Eten lijkt vooral zo goedkoop en gemakkelijk mogelijk te moeten zijn, en we denken nog zelden na over de gevolgen die deze houding heeft voor onze gezondheid, onze cultuur en onze natuur en landbouw.

Zo verdwijnen er steeds meer boeren uit het landschap, en met die kleinere boerenbedrijven verdwijnt er veel van ons onder andere door Natuurmonumenten geroemde cultuurlandschap.

Voedselproductie verschuift van de gemeenschap naar het industriële domein en zo verarmt niet alleen ons landschap, maar ook onze cultuur, en verdwijnt er meer dan alleen een stuk werkgelegenheid.

Gemeenschappen verdwijnen, we eten vaker alleen, vaker fabriekseten, op de bank voor de tv en voelen ons vaak minder gezond en gelukkig.

Hoe is het gekomen dat ons voedsel van goed en gezond naar goedkoop en gemakkelijk is verschoven?

Hoeveel van ons zouden niet liever met anderen aan tafel eten om een echte maaltijd en gezelschap te delen? Hoeveel van ons hebben nog goede herinneringen aan uren in de keuken terwijl er echt eten werd bereid? En is dat waarom we nu zo massaal naar kook shows op tv kijken?

Veel van deze ontwikkelingen zijn het gevolg van de dominante toon van de voedingsmiddelenindustrie die vooral veel geld wil verdienen, en weinig tot geen interesse heeft in echte, goede en gezonde voeding. Die ons vertellen dat we niet hoeven te koken, dat we die tijd toch beter aan andere dingen kunnen besteden en dat je echt niet meer over je voeding of de herkomst ervan hoeft na te denken.

En die hierin ook nog eens flink gesteund worden door regeringsbeleid en bijvoorbeeld de gevolgen van wereldhandelsafspraken die de grootschalige productie, verwerking en handel van grondstoffen (ons eten dus) stimuleren.

Het recht op winstbejag is internationaal bij wet beschermd. Maar hoe staat het met ons recht op echt voedsel, passend bij onze cultuur en eigen keuze? Dit recht staat genoemd in de internationale verklaring van de rechten van de mens, maar dit recht delft maar al te vaak het onderspit tegenover de rechten op winstbejag. Monsanto wil het recht op eigen zaad zoveel mogelijk beperken, en binnenlandse voedselproductie voor binnenlandse consumptie moet verplicht de concurrentie aangaan met grootschalige agro-industrie.

Hoe wijs en wenselijk is dit?

We hebben de kennis en controle over onze dagelijkse voeding vrijwel volledig uit handen gegeven, en we hebben daarmee dus ook onze voedsel autonomie uit handen gegeven.

Ik wil graag weten wat ik eet en waar het vandaan komt. Ik wil graag dat mijn voedsel verantwoord is. Niet alleen voor mijn gezondheid, maar ook voor de aarde, zodat we ook in de toekomst kunnen eten en leven. Voedsel dat echt en eerlijk is voor iedereen, en dus ook een eerlijke prijs geeft aan de boeren, zodat ook wij een eerlijk bestaan kunnen hebben.

In het huidige industriële voedingssysteem voel ik mij even uitgebuit voor korte termijn winstbejag als de aarde. Dat is waarom ik kies voor een agro-ecologische aanpak en voor het vergroten van voedselsoevereiniteit.

Jolke de Moel, actief voor Toekomstboeren en tuinder op  de Eemstadboerderij in Amersfoort, nam deel aan de International Training Course on Peasant Agroecology and Global Governance van de ‘Schola Campesina‘ van internationale boerenorganisatie La Via Campesina

Agroecologie krijgt voet in Europa

Door als platform voor onderzoekers, burgers en boeren in Europa te te fungeren wil de verening Agroecology Europe bijdragen aan de verdere ontwikkeling en uitbreiding van agroecologie in Europa. In Lyon vond van 25 tot en met 27 oktober 2017 het eerste Europese Agroecology Forum plaats. DOOR: HANNY VAN GEEL

Er waren 310 deelnemers uit 28 landen (ook uit andere werelddelen) en ze waren wetenschapper, boer, burger, vertegenwoordiger van NGO en sociale beweging, vertegenwoordiger van nationale of Europese overheden, politicus. Namens Via Campesina leverden Lynne Davis, van Landworkers Alliance, uit Engeland en Hanny van Geel van Toekomstboeren, uit Nederland bijdragen aan het forum. Verder waren er Nederlandse bijdragen van Janneke Bruil en Margriet Goris van Cultivate! en van Jan Douwe van der Ploeg.

Voor de organisatie stonden een aantal vragen centraal: Hoe kunnen we een gemeenschappelijk begrip van agro-ecologie hebben, dat het holistische karakter ervan waarborgt, met inbegrip van zowel de ecologische, sociale en politieke dimensies? Kunnen boeren het initiatief nemen en invloed hebben op de vorm en inhoud van het onderzoek, zodat het past bij hun behoeften en kennis en ervaring in de praktijk? Hoe kunnen wetenschappers beter bijdragen aan de ontwikkeling van agroecologie? Het forum heeft eens te meer laten zien hoe belangrijk het is ervoor te zorgen dat agroecologie, een thema dat steeds meer wordt besproken op academische fora en politieke conferenties, in handen blijft van de mensen in de regio’ s, die agroecologie gebruiken als duurzaam middel van bestaan en om voedselsoevereiniteit te bereiken.

Tijdens de drie dagen van het forum is gediscussieerd over agroecologie en voedselsoevereiniteit, de verhouding tussen biologische landbouw en agroecologie, ontwikkeling van agro-ecologische praktijken en transitie. Tal van technische, sociale en economische kwesties kwamen aan bod. Deelnemers hebben het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid bekritiseerd vanwege de steun aan het agro-industrieel landbouwsysteem en het gebrek aan expliciete steun voor agro-ecologie en kleinschalige duurzame boeren. De vraag werd gesteld hoe er betere verbindingen kunnen worden gelegd tussen boeren, onderzoekers en beleidsmakers om een divers overheidsbeleid uit te werken dat lokale oplossingen biedt en daadwerkelijk beantwoordt aan de behoeften van boeren en alle mensen.

Een opvallende waarneming was dat niet alleen boeren verdwijnen door de krachten van de agro-industrie belangen, ook onderzoekers hebben het moeilijk. Ze werken vaak op tijdelijke contracten en hebben een onzeker bestaan als ze niet willen ingaan op de lobbykracht en het geld van grote bedrijven, zo vertelde Michel Pimbert van het Center Agroecology, Water and Resilience van Coventry University. Jan Douwe van der Ploeg liet zien dat de veerkracht en de veranderkracht van kleinere en middelgrote boeren, die vaak een multifunctionele of agro-ecologische bedrijfsvoering hebben, groter is dan van grote gespecialiseerde boerenbedrijven. Deze agroecologische boerderijen zijn daarmee ook economisch, ecologisch en sociaal duurzamer.

In de hal waren verschillen posters te zien van allerlei projecten en onderzoek dat in de praktijk wordt gedaan naar agroecologische landbouw, voedselverwerking en -vermarkting. Er was volop uitwisseling tussen de deelnemers. De deelnemers van het forum willen het gesprek voortzetten over hoe verschillende actoren beter kunnen samenwerken bij het versterken van agroecologie, hoe ervoor kan worden gezorgd dat de kennis van boeren in toekomstig onderzoek meer wordt gewaardeerd en leidend is voor het onderzoek. Verder is het belangrijk hoe het werk kan worden uitgevoerd in synergie voor de ontwikkeling van landbouw, voedselveiligheid, grondeigendom, onderwijs, volksgezondheid en ander gerelateerd beleid ter ondersteuning van agro-ecologie. Tijdens het Forum hield de vereniging Agroecology Europe Association haar Algemene Vergadering waar een nieuw bestuur met 10 leden werd gekozen waaronder Magriet Goris en Jan Douwe van der Ploeg uit Nederland.

www.agroecology-europe.org

Wij Oogsten Hier Geluk

Op zondag 15 oktober was het zo ver: de film “Wij oogsten hier geluk (Harvesting Happiness)” van Toekomstboerin en filmmaker Jildou Friso ging in premiere in een uitverkochte zaal van het filmhuis Movie-W in Wageningen! DOOR ELSKE HAGERAATS

De documentaire is een portret van zes eigenwijze toekomstboeren die een CSA runnen in Nederland. Community Supported Agriculture (CSA) is een vorm van gemeenschapslandbouw, waarbij consumenten en boeren samen verantwoordelijkheid dragen voor het verbouwen van voedsel: dat betekent delen in de opbrengsten, maar ook in de risico’s. In Nederland associeren we CSA vaak met zogenaamde zelfoogsttuinen. De consument betaalt dan een bepaald bedrag aan het begin van het jaar en mag vervolgens het hele jaar zelf komen oogsten. Die betaling vooraf is heel gunstig voor de boer, die dan kan investeren in zaden, plantgoed, compost, irrigatie, en eventueel wat werktuigen die gerepareerd of vervangen moeten worden. De boer verzorgt het land, de gewassen, en laat de leden weten wanneer er wat geoogst kan worden. Op deze manier wordt de consument weer verbonden met het voedsel. Kinderen leren hoe een ui groeit en dat een prei eigenlijk gewoon lange, puntige bladeren heeft – die worden er normaal gesproken door de boer afgeknipt, zodat ‘ie in een kratje past. “Zonde!”, zegt CSA-boerin, Klarien Klingen. “Die bladeren, die kan je gewoon eten hoor!” Klarien zag hoeveel biogische groenten werd weggegooid, omdat er bijvoorbeeld een paar kleine gaatjes in een kool zaten. Dat was voor haar de grote doorslag om een zelfoogsttuin te starten. Maar ook zeker om samen met de consument het risico te delen. Bij een goede oogst krijgt iedereen wat meer, en bij een slechte oogst wat minder.

De film biedt een kijkje in de positie van deze boeren en in een aspect van ons voedsel dat voor veel mensen onzichtbaar is. Wat vinden zij eigenlijk van ons huidige voedselsysteem? Waarom kiezen zij ervoor om van de gangbare landbouw af te wijken? En bovenal laat de film zien hoe mooi CSA is.

Jildou reist met haar film door Nederland. Wil jij ook een vertoning organiseren? Of misschien wel een CSA bij jou in de buurt opstarten en potentiele leden trekken d.m.v. deze inspirerende film? Neem dan een kijkje op wijoogstenhiergeluk.nl. Hier vind je een trailer van de film.

Tuinder-partner gezocht voor ecologische tuinderij

Ben je al een tijdje op zoek naar de mogelijkheid om zelf bedrijfsmatig ecologisch groenten en fruit te kweken?
En heb je de stap nog niet durven zetten?
Dan is dit je kans: ik wil dat samen met jou doen!

Ik zoek een partner die vanaf 1 januari 2018 2 werkdagen (ma-do) per week kan leveren.
Samen zijn we dan 4 dagen per week ‘open’.

Deze tuinderij van tenminste 4.000 m2 ligt in de regio Eemland/Amersfoort/Gelderse Vallei

Ik kijk uit naar je gemotiveerde reactie naar ecotuinderij@gmail.com

Wat beweegt jou, nieuwe boer?

“Boer worden? Waarom?” Reageerde jouw omgeving ook zo verbaasd? Weet je nog waarom je boer wou worden? Een druilerige regenochtend is een mooi moment om daar eens even op te reflecteren. Trek je pantoffels aan, pak een grote kop koffie, en vul deze vragenlijst in. Daarmee help je studente Laura Genello. En je laat de wereld weten dat men niet meer om ons heen kan: jij, de nieuwe boer, is een wereldwijd fenomeen!  Hier meer over Laura en haar onderzoek.