Hieronder vind je alle artikelen in de categorie: Nieuws

De weg naar duurzame pachtafspraken tussen boer en gemeente

Door Amarins Bouman, Jurrian Veldhuizen, Henry Abbink, Robin Kampert, Ester Klein Hesselink en Floor Sluijter. Studenten van Wageningen Universiteit die als onderdeel van hun Master opleiding een Academic Consultancy Training (ACT) opdracht hebben uitgevoerd.

De afgelopen twee maanden hebben wij onderzoek gedaan in het kader van het Wetenschapswinkel project ‘Boeren zonder land: hoe is dat mogelijk?’ in opdracht van Vereniging Toekomstboeren. Met 6 studenten van verschillende achtergronden (consumentenwetenschappen, bos-en natuurbeheer, international development & biologische landbouw) zijn wij aan de slag gegaan met het onderzoeken van alternatieve pachtconstructies. Binnen dit onderzoek is er gekozen voor de gemeente als landeigenaar, waarna er 3 verschillende boeren & gemeenten zijn geïnterviewd. Het onderzoek richtte zich op de sterke en zwakke punten van de pacht- en huurovereenkomsten en hoe deze de (on)zekerheid van duurzame boeren beïnvloeden. Dit is visueel weergegeven in bovenstaande figuur.

Boeren worden in de overeenkomsten met de gemeente vaak geconfronteerd met onzekerheden die verband houden met de duur van hun overeenkomsten en de duurzaamheidsaspecten. Er is vaak geen visie en/of beleid vanuit de gemeente op het gebied van het faciliteren van (duurzame) landbouw. Dit leidt tot de onzekerheidsproblematiek zoals korte contracten en beperkte mogelijkheden tot investeringen voor de lange termijn, zoals die in een goede bodem. Echter blijken de gemeenten en duurzame boeren elkaar te vinden in de waarde die de onderlinge afspraken kunnen hebben voor de lokale gemeenschap. Naast de agrarische functie kan een boerderij in de stad ook van grote maatschappelijke waarde zijn.

Op basis van onze bevindingen moedigen we boeren en gemeenten aan om meer te weten te komen over elkaars behoeften en hoe de pachtovereenkomst in ieders voordeel kan werken. Zie de Infosheet hieronder. In ons rapport kunt u hier meer over lezen.

Wat te doen deze winter?

 

  • 10 december pakhuis de Zwijger (openbaar)
  • 12 dec bd congres in Ede met Meino Smit, Ewald Engelen, en workshops, onder andere over land (openbaar met korting leden bd vereniging en leden Toekomstboeren)
  • 18 dec van 12-16uur Agroecologie en Biodiversiteit, onderdeel biodiversiteitproject, uitwisseling over biodiversiteit op je boerderij (in principe voor boeren die meedoen met dit project)
  • 11/12 jan CSA conferentie Deventer (openbaar, georganiseerd door het CSA netwerk)
  • 22/23 jan Biobeurs (openbaar, georganiseerd door Bionext)
  • 7 februari boerenbijeenkomst/conferentie LAND, onderdeel land project v Toekomstboeren, over pacht arrangementen en over lokaal co-eigendom (burgers&boeren) v grond, v 11 tot 16uur (openbaar, met korting voor leden Toekomstboeren)
  • 28 februari ALV Toekomstboeren
  • 14 maart BoerenVuur nabij Terwolde
  • Zaterdag 21 maart ALV CSA netwerk
  • Begin april Voedsel Anders conferentie in Wageningen (openbaar, georganiseerd door Voedsel Anders)

Bio Boomplantdagen

De beuk erin!!

Op de reis die wij als biologische boeren jaarlijks maken naar collega’s in het buitenland werd zoals gewoonlijk weer veel gesproken en gediscussieerd , met de buitenlandse collega’s, maar ook onderling. Zo kwam er een gesprek over de positie van onze bedrijven in de samenleving, over soms gevoelige punten van kritiek, over wetten en regels die volgens ons soms ten onrechte op ons afkomen, over problemen waar individuele bedrijven tegen aanlopen. Maar telkens kwam naar voren dat in de biologische landbouw het positieve denken overwint.

We geloven in de landbouw (biologisch natuurlijk), we geloven in de toekomst van de landbouw en we geloven erin dat we het met elkaar aankunnen om de wereld net iets beter achter te laten dan we haar ontvangen hebben.

Zo ontstond het idee om gezamenlijk een teken aan de samenleving af te geven dat we erin geloven. Wij als groep, maar mooier: wij als biologische landbouw. Een zichtbaar teken moet het zijn, toekomst gericht!

Wij gaan allemaal op onze bedrijven voor iedere hectare die wij bewerken een boom planten.

Ieder bedrijf is daarbij vrij hoe men dit invult, ieder plant naar hoe het bij hem of haar past, of naar wat past bij de boerderij of wat passend is in de omgeving. Kortom ieder naar zijn eigenheid. Het kan bijvoorbeeld een bosje zijn, schaduwbomen, een windsingel, die allang gewenste boomgaard, noem maar op. Vaste regel is een boom voor iedere bewerkte hectare, dus een 40 hectare bedrijf plant 40 bomen.

Wij roepen alle biologische boeren op om aan dit plan mee te doen. Het planten zal plaats vinden in de periode van 23 november 2019 tot aan 23 december 2019. De initiatiefgroep zal sowieso op 23 november de aftrap geven door op hun bedrijven te planten, dit hopelijk met zoveel mogelijk collega’s.

Als gehele biologische sector zijn we goed voor 60 000 bomen. Een mooi teken door het hele land dat echt zichtbare verandering noodzakelijk en onontkoombaar is voor een mooie toekomst. Een toekomst waar de biologische sector dagelijks aan werkt.

De initiatiefgroep:

Arie van de Berg; Jeroen Groenewegen; Joost en Liesbeth Samsom; Willem Haagsma; Wim van Zandbrink; Gerben en Carla Engwerda en Gerrit Marsman.

 

*** dit is een bericht dat ons bereikte via de mail, het is niet een initiatief van Toekomstboeren maar wel een initiatief dat wij van harte steunen! ***

Met de auto naar Griekenland voor agroecologie

Het Agroecology Europe Forum, een agroecologische kennis platform heeft eind september voor de tweede keer plaatsgevonden. Het tweejaarlijkse evenement vindt plaats op een
locatie ter beschikking gesteld door één van de AE leden in Europa. Het Forum is bedoeld
om boeren, onderzoekers, beleidsmakers, studenten en alle andere betrokkenen de
gelegenheid te geven om agroecologie als beweging te ondersteunen en onderling boeren en wetenschappelijke kennis te delen. Margriet Goris (PhD student UFV/WUR), lid van AEEU & Toekomstboeren &Cultivate
Collective), Louise Vercruysse (coördinator Boerengroep), Eva van Dijk (stagiaire
Boerengroep) & Maria-franca Dekkers (stagiaire Boerengroep) gaven workshops op het forum over hun ervaringen met agroecologie in de praktijk. Ik was ook mee om een beeld te krijgen van hoe het nu zit met agroecologie en wat het betekent voor Toekomstboeren. Om niet te moeten vliegen zijn we samen met de auto vanuit Wageningen naar Griekenland gegaan. Hier een video blog

DOOR: PABLO VANNESTE

Wat is agroecologie alweer?
Agroecologie is een sociaal-ecologische benadering van de landbouw waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de natuurlijke hulpbronnen en diensten, zonder deze te beschadigen. Naast de ecologische aspecten worden ook de sociale aspecten van het voedselsysteem integraal meegenomen. De term wordt gebruikt voor de wetenschappelijke discipline, de landbouwpraktijk, en de sociale en politieke beweging die zich voor deze
benadering inzet. Het is niet gekoppeld aan één bepaalde landbouwmethode, maar sluit aan bij diverse benaderingen in de duurzame landbouw die een alternatief bieden voor de
gangbare industriële landbouw.

Kreta
De stad Heraklion op het Griekse eiland Kreta werd gekozen als ontmoetingsplaats om West- en Oost-Europa met elkaar te verbinden. 180 deelnemers uit 20 Europese landen zijn gekomen om het driedaagse forum bij te wonen. Waar beter – luidde het – om de klimaatproblematiek, de economische onzekerheid en sociale ongelijkheid van Europa te bespreken dan een land waar de agroecologische beweging aantoont dat het anders kan d.m.v. oude én nieuwe samenwerkingen.

Het forum
Het Forum vond plaats in Heraklion in de Universiteit van Kreta. De dagen waren warm en zonnig terwijl de nachten koud waren en belicht met honderden sterren. Een mengeling van diverse bloeiende Mediterraanse planten en bomen, vriendelijke campus honden, oude
stenen gebouwen en slingerende paden gaven de campus een eeuwig oud karakter.
Hieronder zal ik een aantal momenten en uitspraken van iedere dag toelichten.

Dag 1
We kregen te horen dat het een zero-waste evenement ging worden, en dat alle deelnemers een lokaal gemaakte keramische beker kregen. Die werden uiteraard goed ontvangen.

Europa. Behalve de olijvengaard zijn we ook op bezoek geweest bij een man die oude
graansoorten in leven houdt. Rond de tweede wereldoorlog hebben de Amerikanen en
Duitsers die oude graansoorten meegenomen. In de laatste 50 jaar heeft men zich bijna uitsluitend toegelegd op het produceren van de ‘cash crops’ van Kreta: olijven en druiven. 95% van het landbouwareaal bestaat uit die twee gewassen. Maar het is natuurlijk belangrijk
voor het eiland om meer diversiteit terug te brengen. We eindigden deze mooie dag met een zonsondergang aan de andere kant van het eiland en een typisch Grieks diner.

Dag 3
Margriet gaf een workshop over agroecologie en feminisme, en Louise, Eva en
Maria-Franca legden uit hoe ze studenten met boeren verbinden door middel van de Farm Experience Internship. Allebei geslaagde workshops heb ik horen zeggen. Ik was zelf naar een aantal andere workshops geweest, waaronder het certificeren van CSA’s. Hier is nog veel werk aan de winkel blijkt het, want de meningen zijn verdeeld over hoe het eigenlijk moet op Europees niveau. Daarna was er een workshop over het imago van de boer. De deelnemers besloten dat de media de boeren schetst binnenin systemen, maar niet als personen. Het beste plan van aanpak is om meer over individuele boeren te praten en wat ze werkelijk doen, in veranderende omstandigheden, om ons in gezond voedsel te voorzien én duurzame agroecologische systemen. Op het einde volgde een slotstuk waarin we het
lied ‘Bella Ciao’ hebben gezongen, maar dan met een tekst gemaakt over
klimaatverandering om solidariteit te tonen met de marsen die op dat moment wereldwijd hebben plaatsgevonden.
We konden helaas niet langer blijven dan het slotstuk want we moesten snel de boot halen.
Toch bleef agroecologie een belangrijke plaats innemen op de terugreis en verder, want we hebben de volgende dagen daar heel lang over gepraat. Onderweg hebben we nog een agroecologische boer bezocht, die bezig is met een transitie naar biologische dynamisch.

Een laatste boodschap die wij willen meegeven: Het gaat niet om mensen veranderen, de verandering forceren of je afscheiden van de maatschappij. Het gaat om mensen inspireren om te willen samenwerken. Dan komt de verandering vanzelf.

Stikstof is symptoombestrijding

Na de boerenprotesten van de afgelopen weken lijkt het debat alleen nog over stikstofreductie te gaan. Het klopt dat stikstof schadelijk is voor onze biodiversiteit en dat de landbouw voor een groot deel verantwoordelijk is voor die uitstoot. Dit komt vooral door het gebruik van kunstmest en krachtvoer, dat afkomstig is uit de (drijf)mest van de intensieve veehouderij. Maar reductie van de landbouwproblematiek naar een kwestie van “meer of minder” stikstof is te kort door de bocht.

Landbouw hoort een samenspel te zijn tussen boer, natuur en maatschappij. Dat is niet makkelijk, maar zeker wel mogelijk als je streeft naar een goed leven voor de boer, goed eten voor burgers en het herstel van biodiversiteit. Echter zijn het nu de banken, supermarkten en de voederindustrie die het spel bepalen. Zij maken de winst, bepalen de prijs en scheppen de voorwaarden. Dit verstoort het samenspel. Het is bijna onmogelijk om mee te blijven doen zonder een aanslag te plegen op de bodem, de dieren, het klimaat en de boer zelf. Een situatie die niet uit zichzelf is ontstaan, maar is gecreëerd door actief overheidsbeleid. Van de landbouw is een commerciële en technologische aangelegenheid gemaakt. De boerderij is een fabriek geworden. Daardoor staan wij als boeren onder een constante druk om steeds goedkoper te produceren.

Onze gangbare collega’s reageren hierop door meer kunstmest te gebruiken, nieuwe machines te kopen en te investeren in grotere stallen. Als het een boer lukt om goedkoper te produceren, gaat de prijs omlaag en moeten de anderen hetzelfde doen om te blijven bestaan. Als boer stap je hier niet zomaar uit: investering maakt schuld en de bank leent zich alleen voor investeringen die tot meer productie leiden. De supermarkt wil geen garantie geven op de prijs of afname op lange termijn. De voederfabrikanten, die zich vaak als adviseur voordoen, zijn gebaat bij meer afname. En zo wordt er steeds meer stikstof geproduceerd. Maar wanneer we als maatschappij met de negatieve gevolgen geconfronteerd worden, straffen we de boeren met strengere regels zonder het spel te veranderen.

Als agro-ecologische boeren kiezen we voor een andere weg, maar ook wij zuchten onder deze druk. We investeren weliswaar niet in externe inouts als kunstmest en bestrijdingsmiddelen, maar wel in bodembeheer, bomen, biodiversiteit en een nauwe samenwerking met consumenten. Investeringen die zich op lange termijn terugbetalen. Helaas wordt dit belemmerd door de pachtsituatie. De liberalisering van de pachtwet heeft geleid tot een forse toename van kortlopende pachtcontracten. Land is een speculatieobject geworden. De prijs wordt opgedreven door commerciële belangen die niets met voedselproductie te maken hebben. Die hoge grondprijs maakt het voor nieuwe boeren vrijwel onmogelijk om land te kopen. Een gemiste kans; veel jonge, nieuwe boeren hebben vernieuwende bedrijven opgezet maar stoppen vaak met hun werkzaamheden door de onzekere landsituatie. Voor bestaande boeren verhoogt dit onnodig de kosten om duurzaam voedsel te produceren, en maakt het voor hun zonen en dochters vaak onmogelijk om het bedrijf over te nemen.

Als we een voedselsysteem willen waarin niet winst, maar het leven van de boeren, de maatschappij en de natuur voorop staan is het bestrijden van stikstof of andere symptomen niet de oplossing. De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen voor de problemen die zij zelf heeft gecreëerd en een echte omslag in gang zetten. De intensieve veehouderij kan worden ingekrompen. Niet door minder boeren, maar door minder vee per boer mogelijk te maken. De veerkracht van boeren kan worden verhoogd door in te zetten op regionale afzet. De diversiteit in het bedrijf kan worden verhoogd door de teelt op eiwitrijke gewassen te stimuleren. Kunstmest kan worden vervangen door in te zetten op plantaardige bemesting en stikstoffixerende gewassen als groenbemesting.

We moeten luisteren naar de zorgen van zowel conventionele -als agro-ecologische boeren, voortbouwen op hun kennis en ervaringen met de succesvolle boer-burgerinitiatieven die al bestaan. Stikstof is symptoombestrijding. Wat we nodig hebben is systeemverandering.

Namens de Federatie van Agro-ecologische Boeren,

Alex Schreiner, Valérie van Dijck – Permacultuur Boeren Nederland
Bregje Hamelynck, Jolke de Moel – CSA Netwerk Nederland
Joep Peteroff – Netwerk Biocyclische Veganlandbouw
Klarien Klingen, Leonardo van de Berg, Margriet Goris – Toekomstboeren
Piet van IJzendoorn – Zonnehoeve, BD Vereniging