Hieronder vind je alle artikelen in de categorie: Via Campesina

Internationale dag van de Boerenstrijd

Ter ere van van de Internationale Dag van de Boerenstrijd (17 april) brengen Toekomstboeren en Boeren Forum de Nederlandse vertaling uit van de “Verklaring van de Rechten van Boer(inn)en” van de Verenigde Naties. Hiermee roepen boeren en boerinnen over de hele wereld regeringen op om hun rechten te beschermen.

Bijna de helft van de mensen in de wereld is boer(in). Zelfs in onze hoogtechnologische wereld eten mensen voedsel dat uiteindelijk geproduceerd wordt door boer(inn)en. Kleinschalige landbouw is niet alleen een economische activiteit; er zijn veel maatschappelijke meerwaarden aan verbonden. Voor velen betekent het leven.

De gezondheid en zekerheid van de wereldbevolking hangt dan ook af van het welzijn van boer(inn)en en van duurzame landbouw. Wereldwijd worden beide echter bedreigd door aanhoudende schendingen van de boerenrechten. Die zijn bijvoorbeeld het gevolg van het toenemende aantal gedwongen uitzettingen, onzekere toegang tot land, uitbuiting, misbruik en beperkte toegang tot rechtspraak, politiediensten, openbare aanklagers en advocaten voor bescherming tegen geweld. Ze zijn ook bijzonder kwetsbaar voor de effecten van klimaatverandering en bodemdegradatie. Een pijnlijke indicator voor afnemend welzijn is het hoge zelfmoordcijfer onder boeren in veel landen. Daarom is het belangrijk en noodzakelijk om de rechten van boeren te respecteren en te beschermen. Lees meer over de schending van boerenrechten in deze speech van Elizabeth Mpofu (La Via Campesina, 2017).

De Verklaring voor de Rechten van Boer(inn)en werd na jaren van campagne voeren en onderhandelen door o.a. boerennetwerk La Via Campesina uiteindelijk aangenomen door de Verenigde Naties in december 2018. De verklaring geeft een duidelijke kijk op de problematiek en noden van de boerenlandbouw. Nu is het aan regeringen, waaronder Nederland, om deze verklaring op nationaal niveau te implementeren.

De rechten van boer(inn)en bestaan onder meer uit:

  • Recht op leven en op een adequate levensstandaard.
  • Recht op land en grondgebied
  • Recht op zaden en traditionele kennis en praktijk van de boerenlandbouw
  • Recht op hulpmiddelen voor landbouw
  • Recht op kennis en landbouwtechnologie
  • Vrijheid om prijs en markt van landbouw producten te bepalen
  • Recht om de waarden van de boerenlandbouw te beschermen
  • Recht op biologische diversiteit
  • Recht op bescherming van het milieu
  • Vrijheid van vereniging, mening en expressie
  • Recht op toegang tot rechtspraak

Lees de Verklaring van de Rechten van de Boeren en Boerinnen en andere mensen die op het platteland werkzaam zijn

Deze tekst is een vertaling naar het Nederlands van de 73/165, United Nations Declaration on the Rights of Peasants and Other People Working in Rural Areas. De vertaling is tot stand gebracht door Toekomstboeren (La Via Campesina Nederland) en Boerenforum (La Via Campesina Vlaanderen) ter ere van de Internationale Dag van de Boerenstrijd

Tip: Bekijk op 17 april om 21u via een webinar de film ‘Globalize Hope’ over La Via Campesina

Hier vind je de UN Declaration on the Rights of Peasants.

 

Protest en actie voeren, hoe doe je dat? Tips en trucs.

Opgedaan tijdens de bijeenkomst ‘Local Land Struggles & Strategies’ deze herfst in Frankrijk, door Jolke de Moel.

Toegang tot land is een van de grootste obstakels voor (toekomst)boeren. Iets waar we al te vaak ook zelf ervaring mee hebben. De oorsprong van deze situatie hebben we begin 2019 samen met het TNI beschreven in een verrassend en helder rapport: ‘Grond van Bestaan’.

Dat hele landbouw-en-politiekverhaal leek mij aanvankelijk taaie kost. Maar het blijkt in de essentie best simpel te zijn. Daardoor wordt het extra duidelijk dat de situatie grondig moet veranderen.

Hoe krijg je toegang tot land of zorg je ervoor dat je op jouw land kunt blijven? Diverse mogelijkheden passeerden in de bijeenkomst de revue. Een ding is zeker: niemand kan dit alleen. Naast organisatie is ook samenwerken van wezenlijk belang. Dat laatste klinkt logisch en eenvoudig, maar valt in de praktijk vaak tegen. Botsende belangen en karakters, verschil in beschikbare tijd en ervaring, ga zo maar door.

Vier soorten activisten. Tijdens een workshop over actievoeren werden vier typen activist besproken, op basis van het werk van Bill Moyer. De burger, de rebel, de sociale veranderaar en de hervormer. Alle vier hebben ze zwakken en sterke punten en zijn ze van wezenlijk belang.

Dus niet alleen de activist die op de barricades staat, maar ook degene die stiller en bedachtzamer te werk gaat. Organisaties hebben soms moeite met het vervullen van al deze rollen. Ze lijken immers tegenstrijdig of mensen trekken instinctief naar een specifieke rol. Het is daarom belangrijk ons ervan bewust te zijn hoe de rollen bijdragen aan de verschillende stadia van actieopbouw.

Actie stappenplan. Als we een gezonde en gevarieerde mix aan actieve leden hebben, is het tijd voor actie. Ook hiervoor bestaan relatief simpele stappenplannen. Tijdens deze workshop werd de ‘Tactic-Star’ methode aanbevolen. De ingrediënten: boodschap, toon, timing, doelgroep, medestanders, hulpbronnen, doel en strategie. Die moeten op smaak gebracht worden om tot een goede strategie en actie te komen. Welke medestanders zet ik in om welke boodschap te versterken of juist af te zwakken? Welke hulpbronnen heb ik daarvoor? Dit kun je in een schuifdiagram zetten, wat kan helpen om structuur en overzicht in je actie te houden.

Generale repetitie?
Het plan klinkt fantastisch en iedereen is enthousiast. Maar dan? Dan heb je ineens die afspraak bij de gemeente of het ministerie. En staat er iemand tegenover je die met een hele andere blink naar de wereld kijkt. Hoe maak je het belang duidelijk van dat waar jij zo van overtuigd bent? Daar ga ik de komende week in Frankrijk weer mee oefenen.

Opvolging in Boerenlandbouw in internationaal perspectief

28 tot en met 30 oktober mocht ik namens Toekomstboeren deelnemen aan een driedaagse Farmer-to-Farmer uitwisseling over agroecologie georganiseerd door de European Coordination la Via Campesina (ECVC), gefinanceerd door de Europese Unie (Erasmus). Deze driedaagse maakt deel uit van het zeven ledig programma. Elke bijeenkomst heeft haar eigen thema binnen de agroecologie: … De thema’s zijn geidentificeerd door een van de partnerorganisaties uit Frankrijk ‘FADEAR’ (Federation Associative pour le developpement de l’Emploi Agricola et Rural). Dit keer ging het over ‘Transmission in peasant agroecology’, ofwel, bedrijfsovername. DOOR: ROWENA VAN DOORN

We waren met ongeveer 35 deelnemers vanuit de partnerlanden Spanje, Belgie, Norwegen, Frankrijk, Romenie en Italie. Ik had de mazzel deel te mogen nemen vanuit de jongeren van ECVC gezien Toekomstboeren geen officiele partner is in dit project.

Zonder al te veel achtergrond informatie of ervaring met boeren-bedrijfsovername dook ik in deze bijeenkomst en ik ben blij dat dat kon. Het was leuk en bovenal leerzaam, vooral de praktijk voorbeelden van bedrijfsovername en het framework waar we mee hebben leren werken. Het framework heb ik toegevoegd aan deze post maar ik wil erop attenderen dat het een grove vertaling is uit het Frans naar het Engels (door een fransman) en dat het een framework is die uitleg nodig heeft. Daar moeten we als Toekomstboeren naar kijken hoe we dit het beste bruikbaar kunnen maken voor ons allen. Zo meer over het framework.

Het programma was voornamelijk samengesteld door de Belgische ECVC leden Le Map en Terre En Vue. Het uitgangspunt was Wallonië waar we ons bevonden en waar Terre En Vue actief is.

First day program: testimonials from transmitters and practical knowledge transfer

Maandag spendeerden we op de eerste boerderij waarvan ik de naam niet noem omdat het persoonlijke verhalen zijn. Het is een boerderij midden-in het proces van overname en tevens een boerderij dat grotendeels gekocht is door Terre En Vue. Wat een plek om als case-study te hebben. Allememaggies, het ijzer was gloeiend heet. Nog geen maand geleden had de zoon die het overnam, zich teruggetrokken met zijn vrouw. Ze zochten een plek met meer privacy, rust en ruimte voor eigen bedrijfs-ontwikkeling. Dat ze onze groep toelieten hun als case-study ‘te gebruiken’ was waanzinnig waardevol en daar ben ik nog verbluft over en dankbaar. De gevoeligheid, fragiliteit, de intimiteit van de situatie. Prachtig.

Case study

De boerderij is opgericht door Louis, de vader, die hier opgegroeid is. Het was nooit zijn plan hier na uitvliegen voor de studie filosofie weer terug te keren. Maar het land riep hem en hij bleust toch de koeien over te nemen. De boerderij ademt de filosofie van agroecologie. Aan alle kanten zijn er samenwerkingen, zo is er een kinderopvang, een bd-training centrum, een tuinderij van 1.7 hectare, een coöperatieve boerderij winkel, veehouderij, kaasmakerij en zorgfunctie. Allen zijn bedrijven op zich met de mogelijke samenwerking en uitwisseling tussen hun allen. Terre En Vue beheert 7 hectare waaronder de tuinderij en stuk voor het vee. De gebouwen zijn in beheer van Louis. Hij heeft er een huis. Zijn zoon en vrouw wonen er, evenals de tuinder met zijn vrouw en nog iemand die de paarden beheert.

Drukke boel, dat kan je zeker stellen. Het was altijd al bekend dat de zoon meer van rust hield, ook Louis was daarvan bewust. En toch konden ze in eerste instantie tot een overeenstemming komen: de zoon zou de koeien overnemen.

Het was opmerkelijk om te horen dat de familieleden, de zoon, de vrouw, de vader andere dingen deelden als ze uit elkaar, dan als ze samen waren. De vader begreep de situatie nog niet. Hij dacht dat iedereen tevreden was met de overeenstemming. De vrouw van de zoon voelde vooral boos en de zoon zat ergens in het midden. Hij weet namelijk ook dat zijn vader hem ook een groot gunst deed met het ter beschikking stelling van de veehouderij, boerderij en het land. Hij was oa daarom bereid zijn behoefte voor rust en eigen ruimte op te geven in ruil voor de overname. Echter, met de behoeften van zijn vrouw erbij opgeteld, hebben ze voor uittreden gekozen. Waar zij aangeven met meerdere voorstellen te zijn gekomen, heeft de vader nooit een voorstel meegekregen. Voor ons als supporter-in-opleiding, was het niet moeilijk om te zien dat een externe hulp vanaf een vroeg stadium welkom, al dan niet essentieel is. Deze kan helpen verwachtingen, verlangens, obstakels te identificeren bij alle partijen. En deze samen te brengen. Ook nu is deze nog zeer welkom.

Een Roemeense deelnemer van de groep kon het niet begrijpen, in Roemenië gaat familie voor alles, dan de gemeenschap en dan de rest. En in deze situatie was het niet duidelijk wat het meest belangrijk was, familie? De gemeenschap op de boerderij? De filosofie van de vader? De filosofie van de boerderij?

Ik begrijp dat de zoon en zijn vrouw meer ruimte voor zichzelf en eigen bedrijfsontwikkeling willen hebben. Maar de boerderij is niet alleen de familie meer. Er zijn veel mensen gemoeid en betrokken bij de plek. Daarboven is de filosofie van de vader is sterk. Ook zijn filosofie op de veehouderij. Zo ziet hij in dat veeteelt zwaar is om alleen te doen. Een gezonde manier zou zijn om het op een coöperatieve manier te runnen, waar de druk, de verantwoordelijkheid, het werk verdeeld wordt. Die toekomst wenst hij zijn zoon ook toe. Voor mijn gevoel is de vader nog niet klaar met vormgeven van de boerderij. Maar hoe dan een overname? Wellicht komt daadwerkelijk die groep mensen die gezamenlijk de veehouderij overnemen. Wie weet!

We hebben deze dag twee andere praktijk voorbeelden ‘behandeld’: Een van Bernard de geitenboer wiens overname naar zijn dochter succesvol is verlopen en de ander van Mark die voor ‘zijn’ gemeenschappelijke boerderij nu aan overname werkt.

Bernard heeft afgelopen 3 jaar intensief samen gewerkt met zijn dochter op de boerderij. Hij wist wel dat zij het ging overnemen maar dat lag er nooit bovenop. En zo waren de drie jaar ook niet begonnen. Ze wonen nu met zijn allen op de geitenboerderij maar Bernard is geheel uit de bedrijfsvoering gestapt. Leuk om te merken was dat er veel plezier van het verhaal af sprong.

Mark kwam er nog niet uit. Ook een geval van iemand met een sterke filosofie. Hij was bereid de boerderij voor weinig over te dragen zolang de filosofie overeind bleef staan (en volgensmij meer ‘zolangetjes’). Maar niet iedereen in de gemeenschap staat er zo in. Dus wederom meer mensen betrokken.

Second day program: testimonies of new peasants

Tweede dag, tweede boerderij bezoek: Bergerie de la Haze. Deze schapenboerderij was wederom een Terre En Vue project. Een jong (mid dertig) stel heeft een stuk land en stallen overgenomen van een nicht die biologisch veeteler is en wilde verhuizen van plek. Het stel had een lang zoek proces naar een betaalbaar stuk land achter de rug voordat ze deze plek vonden. De overname ging soepel vertelden ze. De filosofie van de nicht en het stel kwamen geheel overeen en er was een vertrouwensband. Met samenwerking van Terre En Vue, konden ze land aanschaffen die ze nu pachten. Jammer is dat ze een nare band hebben met een aanliggende boeren-buur die het niet eens is met hun boeren.

Het stel is opgegroeid in de stad en hebben beiden geen boeren achtergrond. Echter hebben ze wel rond thema’s van landbouw gestudeerd. De wens van verandering van leefstijl en filosofie in leven heeft ze de stap doen maken naar een eigen boerderij.

Nu hebben ze 120 volwassen schapen, 60 lammeren en willen ze werken naar 100% self-sufficiency, ook voor het voer voor de schapen. Daarvoor zouden ze 25 a 30 hectare nodig hebben als ze op hun streef van 200 schapen zouden zitten. Nu hebben ze ongeveer 14 hectare ter beschikking waarvan een aantal gekocht zijn door Terre En Vue. Ze huren een huisje in het dorp dichtbij met een wens om ooit op het land bij de stallen te kunnen wonen.

Ook zij hebben meerdere producten die ze maken op de boerderij. De schapen zijn voor vlees en melk. Ze verzuivelen de melk tot oa yoghurt, kaas en ijs. Ze bakken brood, hebben leg-kippen en konijnen voor vlees. Het is voornamelijk directe verkoop en via de boerderij winkel van hun nicht. Ze doen alles zelf. Zij werkt op het land en in de productie fulltime, hij werkt parttime op de boerderij en werkt ernaast.

Veel van onze groep konden de on-geregeldheid en houtje-touwtje van de huidige situatie niet aan. Een rotzooi vonden ze het met geen duidelijkheid over hoeveel land ze daadwerkelijk kunnen houden of aan kunnen komen. Dus het is een vloeiende overname geweest, maar het stel kan ook wel heel goed een ‘brug bouwen terwijl ze erop staan’. Uitvoeren terwijl het bij lange na niet in kannen en kruiken is. Dat is hun keuze. Ze kunnen en zijn ieder geval aan de slag.

Dinsdagmiddag ontmoetten we het ministerie van landbouw in Wallonië. Deze bijeenkomst heb ik zelf gemist maar ik begreep dat het goed was om input te geven rondom bedrijf overname en hoe wij de rol van de regionale en nationale overheid ervaren en zouden willen zien. Voor meer informatie zullen we tzt de notities van ECVC over deze dagen op de website delen.

Third day program: Diagnosis transmission

Woensdag stond geheel in teken van het framework. We leerden hoe we ermee konden werken in de rol van ‘coach’ of neutrale partij. Het framework is eigenlijk simpel, alle punten die er in genoemd worden, kan je doorspreken met de huidige eigenaren van het boerenbedrijf. Niks is goed of fout maar sterkten en zwakten van de boerderij worden in kaart gebracht. Er is een punten scoring en het kan digitaal worden ingevuld. Zo kunnen de eigenaren, als ze willen, aan de zwaktes werken voordat ze het proces van overname in gaan, of kunnen ze samen met potentiële ‘overnemers’ aan oplossingen werken. Het helpt ook in te zien wat de boerderij waard is, in alle facetten. Onder belichte punten waren wel de emotionele en relationele waarden van het framework. Wat ook opviel was dat het specifiek geschreven is voor de huidige eigenaar en niet voor de ‘zoekende nieuwe boeren’ terwijl dit heel interessant voor deze partij is. Dus lees het een keer door, ook als startende boer opzoek naar land of een boerderij want het helpt in te zien wat belangrijke aandachtspunten zijn.

LAND Meeting – een terugblik

Op 17 en 18 Januari kwam in Brussel de Europese werkgroep ‘Land’ samen van het ECVC (de Europese tak van La Via Campesina) voor een tweedaagse vergadering. Tijdens de vergadering werd besproken wat de stand van zaken was per vertegenwoordigd Europees land, en wat de mogelijkheden (en onmogelijkheden) op dit moment zijn om toegang tot land te bieden aan bestaande en nieuwe boeren.
DOOR BENTHE VAN WALLENBURG

Voor ons was dit de eerste keer dat Toekomstboeren vertegenwoordigd was bij deze land-werkgroep bijeenkomst. Voor mij was het ook allemaal nieuw. Als leek in het vak vergaderen –zeker op internationaal niveau- vond ik het heel interessant  om te zien hoe op dit niveau,  zo gedreven, de koppen bij elkaar  werden gestoken om ervaringen uit te wisselen met als doel draagvlak te creëren voor de verschillende boeren van Europa, die toch allemaal in een eigen cultuur en situatie zitten. Het streven is om op beleidsniveau (nationaal en internationaal) aanpassingen door te voeren zodat aspecten zoals ‘land-grabbing’ – in dit geval het onderwerp- kunnen worden aangepakt.

Aanwezige landen (met diens vertegenwoordigde verenigingen erachter) waren:

Belgie (MAP)
Italie (ECVC/ARI)
Spanje (ECVC/Soc-SAT)
Frankrijk (Confederation Paysanne)
Georgie (Elkana)
Romania (Ecoruralis)
Oosterijl (OBV)
Turkije (Ciftci-Sen)
Zweden (Nordbruk)
Nederland (Toekomstboeren)

We hebben twee dagen lang gepraat (in drie talen met live-vertalingen) over Landgrabbing, waarvan hieronder de defenitie vanuit ECVC volgt:

EVCV Definition of Landgrabbing

 

1. ECVC Definition on of land grabbing

Link for the detailed definition http://www.eurovia.org/toolkit-on-land-grabbing-and-access-to-land-in-europe/ . ECVC under the impulse of Ecoruralis started building up this definition because there was a need to explain what is land grabbing for us in the EU, as many levels of land grabbing are not taken into account. ECVC came up with 5 criteria that could be used to define land grabbing and that are interlinked.

A. Size : In order to have a size to identify land grabs, people must look at land holdings in their countries and determine what the average and culturally adapted sizes are and the range that most holdings fall into.
B. People : Absolutely anyone can be a land grabber: individuals, groups or companies; public or private; governmental or non-governmental; domestic or foreign. Land grabbing is not limited to certain groups or people.

C. Control : Land grabbing is about overall control. Land grabbers can control areas in several ways including leasing land (sometimes through long-term leases from governments, called concessions), having tenant farmers or sharecroppers, or actually owning the land. Land can also be controlled through quota and supply contracts that force people to use the land in a specific way for the benefit of the land grabber.

 

D. Legality: Land grabbing occurs both legally and illegally within current laws.

E. Usage : Land grabbers use land in harmful ways and for exclusive purposes. They are all linked to mercantilizaton on and commodification of land.

→This definition on of land grabbing is the official position taken by ECVC, and should be used as a tool for the members work on land. It is the only definition done by the farmers affected community.

 We hebben gekeken naar manieren om land-grabbing tegen te gaan, waarbij opvalt dat in zuiderlijke landen vooral ‘resistence’ in de vorm van manifestaties plaatsvindt, terwijl in het noorden (zweden en Nederland) weinig protest bestaat, terwijl land-grabbing ook hier aanwezig is.

Het plan voor komend jaar is om onder 5 pilaren verder te werken. Zijnde:

  1. Inventaris van de situatie rondom land-grabbing in de verschillende Europese landen die lid zijn van ECVC, om zo een beeld te krijgen van de verschillende problemen. Werk hiervoor is al verricht, en gaat komend jaar verder.
  2. ECVC Politiek voorstel: een kleine groep binne ECVC gaat aan de slag met voorstel voor het beleid rondom land, dat ze presenteren op de volgende Assemblé Generale in maart 2019.
  3. Politieke training: de ‘People’s Manuel on the guidelines on Governement of Land, Fisheries and Forests’ implementeren via trainingen en andere tools.
  4. Versterken van locale verzetten tegen land-grabbing en EU-Solidariteit. Zorgen voor meer verbinding tussen de verschillende gevechten via een up to date platform en bijvoorbeeld videomateriaal.
  5. Verbinding maken op Internationaal level, dus niet alleen Europees. Organisaties die nu genoemd werden waren de LVC, IPC, FAO, West Africa.

Ikzelf, als simpele ziel met Warmonderhof diploma op zak en ‘zoekt land’ op m’n voorhoofd getatoeëerd, vond het een hele ontdekking om te merken dat we niet alleen zijn, met ons geploeter hier in Nederland.
Ik ben lid geworden van Toekomstboeren om draagvlak te zien groeien en onderdeel te worden van een groter netwerk. Door deze vergadering werd zichtbaar hoe ver het draagvlak reikt. Als we ons verenigen word de brug tussen de boeren op het land en de politiek ineens zichtbaar en overbrugbaar.

Wil je ook meepraten? Laat je horen en geef aan hoe je zou willen bijdragen.

Notulen van de meeting vind je hier.

Politieke agroecologie: echt eten en samen aan tafel

“Landbouw bedrijven en eten zijn politieke daden.” Dat is de boodschap waarmee Jolke de Moel, tuinder op  de Eemstadboerderij in Amersfoort en  actief voor Toekomstboeren mee terug kwam na een training over politieke agroecologie door internationale boerenorganisatie La Via Campesina in Rome. In dit stuk deelt Jolke wat van de gevoelens en gedachtes die de gesprekken met andere boeren in Europa op de training bij haar hebben losgemaakt. Dit is deel I. DOOR: JOLKE DE MOEL

“Boerenbedrijven worden steeds groter. In 2016 telde Nederland bijna 56 duizend land- en tuinbouwbedrijven. Sinds 2000 is dat aantal met 43 procent afgenomen. De oppervlakte landbouwgrond is in die jaren met slechts 9 procent afgenomen. De boerenbedrijven zijn dus steeds groter geworden. In 2016 had bijna 22 procent van de boerenbedrijven meer dan 50 hectare landbouwgrond, terwijl dat in 2000 nog maar 9 procent was. In 2016 was er op 5 procent van de boerenbedrijven zelfs meer dan 100 hectare landbouwgrond. Dit was in 2000 nog 1 procent.”

Zo opent de CBS pagina  ‘landbouw in vogelvlucht‘.

De boerenbedrijven worden steeds groter maar het aantal arbeidsplaatsen is niet groter geworden, dat is zelfs kleiner geworden. Op de www.landbouweninkomen.nl is het volgende te lezen:

“Voor Nederland is landbouw erg belangrijk. Vijf jaar geleden was meer dan de helft van het totale landoppervlak in gebruik voor landbouw. Er is 2,3 miljoen hectare van ons land in gebruik. Op wereldniveau worden we gezien als belangrijke exporteur van agrarische producten. Hoe vreemd is het dan om te bedenken dat slechts 3 procent van de Nederlanders in deze sector werkt en dat het maar 2,2 procent van het bruto binnenlands product oplevert?”

Uit cijfers van de FAO blijkt dat zo’n 70% van de wereldvoedselproductie komt van kleinschalige landbouw, en dat 1/3 van de werkzame wereldbevolking werkzaam is in deze kleinschalige landbouw.

Bovenstaande geeft aan dat onze Nederlandse voedselproductie en ook onze voedselcultuur vrijwel volledig geïndustrialiseerd is.

De meeste mensen kopen vrijwel al hun voedsel in een supermarkt, in enige mate voor verwerkt, van gewassen en gesneden tot kant en klare maaltijd, en vrijwel altijd afkomstig van grootschalige, industriële productie. De voedingsmiddelenindustrie is de grootste industrie van Nederland, goed voor een miljarden omzet.

Ondertussen leren we zelden nog koken. Warenkennis, voedselbewustzijn en het samen aan tafel eten worden steeds minder. We raken steeds verder verwijderd van ons voedsel en de bron van ons voedsel; de aarde en de boeren. Eten lijkt vooral zo goedkoop en gemakkelijk mogelijk te moeten zijn, en we denken nog zelden na over de gevolgen die deze houding heeft voor onze gezondheid, onze cultuur en onze natuur en landbouw.

Zo verdwijnen er steeds meer boeren uit het landschap, en met die kleinere boerenbedrijven verdwijnt er veel van ons onder andere door Natuurmonumenten geroemde cultuurlandschap.

Voedselproductie verschuift van de gemeenschap naar het industriële domein en zo verarmt niet alleen ons landschap, maar ook onze cultuur, en verdwijnt er meer dan alleen een stuk werkgelegenheid.

Gemeenschappen verdwijnen, we eten vaker alleen, vaker fabriekseten, op de bank voor de tv en voelen ons vaak minder gezond en gelukkig.

Hoe is het gekomen dat ons voedsel van goed en gezond naar goedkoop en gemakkelijk is verschoven?

Hoeveel van ons zouden niet liever met anderen aan tafel eten om een echte maaltijd en gezelschap te delen? Hoeveel van ons hebben nog goede herinneringen aan uren in de keuken terwijl er echt eten werd bereid? En is dat waarom we nu zo massaal naar kook shows op tv kijken?

Veel van deze ontwikkelingen zijn het gevolg van de dominante toon van de voedingsmiddelenindustrie die vooral veel geld wil verdienen, en weinig tot geen interesse heeft in echte, goede en gezonde voeding. Die ons vertellen dat we niet hoeven te koken, dat we die tijd toch beter aan andere dingen kunnen besteden en dat je echt niet meer over je voeding of de herkomst ervan hoeft na te denken.

En die hierin ook nog eens flink gesteund worden door regeringsbeleid en bijvoorbeeld de gevolgen van wereldhandelsafspraken die de grootschalige productie, verwerking en handel van grondstoffen (ons eten dus) stimuleren.

Het recht op winstbejag is internationaal bij wet beschermd. Maar hoe staat het met ons recht op echt voedsel, passend bij onze cultuur en eigen keuze? Dit recht staat genoemd in de internationale verklaring van de rechten van de mens, maar dit recht delft maar al te vaak het onderspit tegenover de rechten op winstbejag. Monsanto wil het recht op eigen zaad zoveel mogelijk beperken, en binnenlandse voedselproductie voor binnenlandse consumptie moet verplicht de concurrentie aangaan met grootschalige agro-industrie.

Hoe wijs en wenselijk is dit?

We hebben de kennis en controle over onze dagelijkse voeding vrijwel volledig uit handen gegeven, en we hebben daarmee dus ook onze voedsel autonomie uit handen gegeven.

Ik wil graag weten wat ik eet en waar het vandaan komt. Ik wil graag dat mijn voedsel verantwoord is. Niet alleen voor mijn gezondheid, maar ook voor de aarde, zodat we ook in de toekomst kunnen eten en leven. Voedsel dat echt en eerlijk is voor iedereen, en dus ook een eerlijke prijs geeft aan de boeren, zodat ook wij een eerlijk bestaan kunnen hebben.

In het huidige industriële voedingssysteem voel ik mij even uitgebuit voor korte termijn winstbejag als de aarde. Dat is waarom ik kies voor een agro-ecologische aanpak en voor het vergroten van voedselsoevereiniteit.

Jolke de Moel, actief voor Toekomstboeren en tuinder op  de Eemstadboerderij in Amersfoort, nam deel aan de International Training Course on Peasant Agroecology and Global Governance van de ‘Schola Campesina‘ van internationale boerenorganisatie La Via Campesina